Ons btw-nummer vindt
u op onze facturen.

Onder de 18 geen alcohol



                sinds 1981 

 handelsregister: 20042022 

informatie over wijn 

de prijs van wijn

betaalbare kwaliteitswijnen

wijnjaar en kwaliteit

sulfiet in wijn

biologische wijn

nieuwe herkomstaanduidingen Frankrijk

wijnglazen

de serveertemperatuur

het ontkurken van de fles

het verschijnsel 'kurk'

Johnson/Robinson, Wijnatlas, 7e druk

speciale wijnjaren voor gelegenheden

Luxemburg als wijnland

Limburg als wijnstreek

wijn in de horeca


Vragen over andere onderwerpen?  Stuur een e-mail: info@kwaliteitswijn.nl 

© 2013-2018  Ronald J. Zwiers

laatst bijgewerkt: 7 augustus '18
 


de prijs van wijn 

Als u de prijs die u tijdens uw vakantie in het land van herkomst betaalde, vergelijkt met de prijs in Nederland, bedenk dan dat van de prijs allereerst 21% in de vorm van btw naar de Nederlandse schatkist gaat en 80 eurocent per fles aan accijns (tarieven per 1-1-2017). Dat uiteraard nog afgezien van de kosten van transport en inklaring, waarvan de kosten bij relatief kleine zendingen van exclusieve wijnen, per fles gerekend, uiteraard hoger zijn dan bij bulkzendingen van tienduizenden flessen of meer.

Prijzen in Nederland op internet zijn overigens lang niet altijd inclusief btw (ondanks de wettelijke verplichting) en vaak betaalt u voor 24 flessen ook nog eens 20 euro of meer aan verzendkosten!

Een voorbeeld: u ziet op een Nederlandse internetsite een wijn aangeboden voor 6,49 (exclusief btw en verzendkosten), terwijl een soortgelijke wijn bij ons 8,40 kost (inclusief btw en verzendkosten). In het eerste geval wordt 6,49 plus 21% btw 7,85. Als u dan voor 24 flessen 20 euro verzendkosten moet betalen, inclusief 21% btw 24,20, is dat 1,01 per fles. Inclusief btw en verzendkosten wordt de prijs dan 8,86 ...  

En met name voor ondernemers: wordt er - bijvoorbeeld door 'internationaal opererende aanbieders' - wel verrekenbare Nederlandse btw berekend en is de (veel hogere) Nederlandse wijnaccijns wel betaald? Of kunt u door de Nederlandse belastingdienst achteraf aangemerkt worden als degene die de wijn in Nederland 'in het (economisch) verkeer heeft gebracht', met onder andere 'naheffing' en boete voor accijns plus eventueel btw als gevolg ?

Check als particuliere afnemer of de prijzen wel inclusief btw zijn en inclusief verzendkosten. Verkopers die - tegen de wettelijke regels - voor particuliere afnemers prijzen exclusief btw vermelden, vergeten meestal ook duidelijk te vermelden dat nog apart verzendkosten berekend worden. Vaak zien de kopers dat pas aan het eind van de bestelprocedure, als alles al ingevuld is (en besluiten ze om die kosten dan ook maar te betalen) ...

< terug

 


betaalbare kwaliteitswijnen 

In de afgelopen decennia zijn veelgevraagde wijnen uit de Bourgogne en Bordeaux voor de gemiddelde wijnliefhebber vaak onbetaalbaar geworden: tientallen euro's per fles en zelfs (veel) meer. De exorbitante vraag uit Japan en China zal zeker veel hebben bijgedragen aan de bizarre prijzen.

Binnen Frankrijk zijn onder andere in de Elzas en de Loire (vooral voor wit) en in het zuiden, met name in de Languedoc (voor rood, wit en rosé), nog steeds veel redelijk geprijsde wijnen van goede kwaliteit te vinden.

In Spanje hebben producenten in bekende gebieden als Rioja en Ribera del Duero hun prijzen in de afgelopen 10 jaar veelal flink verhoogd, naar voorbeeld van Bordeaux en Bourgogne. In het enorm grote wijngebied La Mancha is men voor een deel van bulkwijn overgeschakeld op kwaliteitswijn, door andere druivenrassen aan te planten en te investeren in moderne installaties voor de vinificatie én - vooral niet te vergeten - kennis van moderne vinificatietechnieken. Daar zijn nog wijnen met een interessante verhouding kwaliteit-prijs te vinden, zij het dat de vereiste afnames duidelijk hoger liggen dan bijvoorbeeld in Frankrijk.

Spanje is daarnaast ook nog steeds de leverancier van goedkope wijnen in de supermarkt. Wij krijgen regelmatig wijnen voor € 0,60 per fles aangeboden. Fles, etiket, kurk of schroefdop (en eventueel capsule) kosten toch al gauw 0,25, waardoor voor maximaal € 0,35 aan wijn geleverd wordt. Ondanks kosten van transport, de steeds hogere accijns en btw (21%), kunnen deze wijnen toch nog voor € 3,79 bij een grootgrutter of winkelketen of voor € 2,49 exclusief btw (per doos geleverd) bij een 'zelfbedieningsgroothandel' in het schap staan ...

Aanvoer per tankwagen en botteling in Nederland is ook een mogelijkheid. Het is de vraag welke feitelijke garantie de vermelding op het etiket dan nog aan de consument biedt (de controle daarop heeft geenszins prioriteit), maar de wijn kan wellicht nóg goedkoper worden aangeboden ... Uit het verleden zijn diverse grote fraudeschandalen bekend, ook bij bottelarijen in Nederland.

Daarnaast werd ongeveer drie jaar geleden via een consumentenprogramma op tv bekend dat een zeer bekende grootgrutter most (in feite een concentraat van druivensap) importeert om daar in Nederland in de fabriek zeer voordelig populaire 'huiswijn' in literflessen van te laten maken ...

< terug


wijnjaar en kwaliteit

De invloed van het oogstjaar is in de afgelopen decennia afgenomen door de toename van de kennis van het wijnmaken en de inzet van moderne technische hulpmiddelen. Er kan daardoor bij de vinificatie meer bijgestuurd en gecorrigeerd worden, waardoor van 'slechte' jaren minder sprake is. Natuurlijk blijven er verschillen naar weersomstandigheden: met name aantal uren zon en de hoeveelheid neerslag. En bijvoorbeeld droog weer tijdens de oogst is niet alleen voor plukkers prettig, maar is ook gunstig voor de start van het proces van de wijnbereiding. 

In noordelijke gebieden (o.a. een groot deel van Frankrijk) is het kimaat wisselvalliger dan in zuidelijke (bijvoorbeeld Spanje), waardoor de waarderingen voor de wijnjaren ook meer wisselen.

< terug


sulfiet in wijn
 

Op het etiket van wijn die na 1-11-2005 gebotteld is, moet volgens Europese regelgeving op het etiket vermeld worden dat er sulfiet in zit. Alle wijn bevat in principe sulfiet (op enkele zeldzame experimentele ecologische wijnen na). Die verplichting is dus een voorbeeld van zinloze regelgeving. Zou men toch een regel ten aanzien van sulfiet in wijn willen toevoegen, dan zou het zinvol zijn om de hoeveelheid sulfiet (vergeleken met de maximaal toegestane hoeveelheid) te laten vermelden. Op het etiket staat toch ook niet: "bevat alcohol", maar een percentage.

De maximaal toegestane hoeveelheid sulfiet in wijn volgens Europese regelgeving is 150 mg per liter voor rode wijn en 200 mg voor witte wijn. Een hoeveelheid van 60 mg per liter geldt onder kritische producenten als acceptabel. Bedenk overigens dat in veel etenswaren en bijvoorbeeld vruchtensap ook sulfiet zit. En voor alle duidelijkheid: in biologische wijnen zit ook sulfiet. Wijnen zonder sulfiet kunnen spontaan gaan hergisten, waardoor kurken of doppen uit / van de fles kunnen vliegen.

De onschuldige kristallen van wijnsteenzuur onderin de fles worden soms ten onrechte voor sulfiet aangezien. Die kristallen duiden ook niet op een vermindering van de kwaliteit. Ze zijn hoogstens wat lastig bij het inschenken.

< terug

 


biologische wijn

In de land- en tuinbouw wordt in het algemeen (erg) veel gewerkt met chemische middelen voor bestrijding van onkruid, insecten en schimmels. Er worden vaak residuen van schadelijke middelen gevonden op groenten en fruit. Druiven zijn een kwetsbaar gewas, vooral voor schimmels, met name in de koelere en vochtiger noordelijke wijnstreken. Soms is de frequentie van bespuitingen zodanig, dat de wijngaard 'productievloer' geworden lijkt te zijn. Al in de jaren '70 kwam verzet tegen die situatie en schakelden wijnboeren (waaronder bekende Franse domaines) over op biologische of biologisch-dynamische wijnbouw.

Er is ook een vrij grote groep (vooral kleinere) producenten die zo weinig mogelijk (ook nog eens dure) bestrijdingsmiddelen gebruikt, maar die zich niet aan álle strenge regels voor biologische certificering kan houden of moeite heeft met de aanmerkelijke kosten daarvoor. Ook die wijnboeren verdienen aandacht.

In zuidelijke wijnstreken is het risico van schimmels kleiner. In bijvoorbeeld veel uitgestrekte Spaanse wijngaarden staan de wijnstokken ver uitelkaar en door de droogte en de wind is er aanmerkelijk minder kans op schimmelvorming. Dat is eigenlijk al een milieuvriendelijker wijnbouw, waarbij minder bestrijdingsmiddelen hoeven te worden toegepast.  

Sinds 1 augustus 2012 is er een EU-certificering voor biologische wijn. Dat komt de overzichtelijkheid zeker ten goede.   

< terug


nieuwe herkomstaanduidingen Frankrijk
 

Tot 2011 kende Frankrijk de indeling:

      Kwaliteitswijnen:
                     AOC (appellation d’origine contrôlée)
                     VDQS (vin délimité de qualité supérieure)
                     Vin de Pays – gevolgd door de naam van een streek
      en daarnaast:
                     Vin de table français

Onder invloed van Europese regelgeving uit 2009 is dat in 2011 veranderd:

      Kwaliteitswijnen:
                     AOP (appellation d’origine protégée)
                     IGP (indication géographique protégée)
                             onderverdeeld – van grote naar kleine begrenzing:
                             IGP regionaux (bijvoorbeeld: IGP d’Oc, omvat meerdere departementen)
                             IGP de département (bijvoorbeeld: IGP Ardèche)
                             IGP de zone (bijvoorbeeld Coteaux de Narbonne IGP)
      en daarnaast:
                     Vin de France

Deze verandering van de wetgeving heeft geleid tot bezinning op de herkenbaarheid van herkomstgebieden uit het oogpunt van marktstrategie. In het uitgestrekte Loiregebied waren er 14 afzonderlijke gebieden met de status 'Vin de Pays'. Die heeft men in 2011 samengevoegd tot 'IGP Val de Loire'. 

In de loop van de jaren hadden al diverse wijnen met VDQS-status promotie gemaakt naar AOC. Op de valreep van de inwerkingtreding van de nieuwe wetgeving is er nog een aantal veranderd in AOP, de rest heeft de IGP-status gekregen.

Er worden ook bijzondere (en kostbare) wijnen aangeboden met een lage status van herkomst. Met name in Zuid-Frankrijk zijn er gedreven wijnboeren die druivenrassen planten en vinificatietechnieken toepassen die in strijd zijn met de regels voor de AOP van hun gebied, waardoor alleen de IGP-status of zelfs alleen de aanduiding 'Vin de France' overblijft. Zo kunt u 'Vin de France' vinden van 4 euro, maar ook van 40 euro of meer.

 Twee conclusies: 

-  De herkomstbenaming zegt lang niet alles over de kwaliteit

-  Voorlopig zul je oude en nieuwe benamingen nog door elkaar aantreffen.

Er blijven af en toe 'promoties': zo is ingaande de oogst 2015 een bijzonder subgebiedje van de Languedoc, La Clape, niet langer 'Languedoc-La Clape', maar een zelfstandige 'AOP La Clape'.

< terug


wijnglazen

Wijnglazen zijn er in veel modellen en maten. Gekleurde glazen zijn in onbruik geraakt: je kunt de kleur van de wijn daarin ook niet goed beoordelen. Wat betreft de maat: veel luxe wijnglazen hebben een inhoud tussen de 30 en 70 cl. Maten tussen de 40 en 60 cl zijn (ook in restaurants) het meest gangbaar. Ze zijn in zeer uiteenlopende prijzen te koop, maar ook een luxe glas van kristal van 59 cl kun je voor ca. € 30 per doos van 6 kopen bij een goed gesorteerde horecagroothandel (o.a. bij Sligro). Eenvoudiger glazen van ca. 0,45 l koop je al vanaf ca. € 4 per doos van 6 (o.a. bij Ikea).

Bij het gebruik van grote glazen moet je die uiteraard maar voor een klein deel vullen bij het inschenken. Uitgangspunt zou moeten blijven om 6 glazen uit een normale fles van 0,75 l te schenken. In de praktijk wordt dat bij grote glazen al gauw 5 glazen per fles, maar als je niet oppast zelfs 4!

Voor particulier gebruik valt het te overwegen om met name duurdere glazen met de hand af te wassen en niet in de vaatwasser: de aggresieve wasmiddelen tasten vaak op den duur de glazen aan en bovendien hechten zich soms moeilijk te verwijderen resten van het afwasmiddel aan de binnenkant (nog het beste weg te krijgen door voorzichtig met de vingers te poetsen). (Bij handmatig afwassen is het risico van breuk wel weer iets groter.) De duurdere glazen zijn meestal gemaakt van extra gehard glas, waardoor het risico van breuk bij stoten duidelijk kleiner is. 

De smalle 'flutes' voor champagne en andere mousserende wijnen komen vaak alleen bij speciale gelegenheden uit de kast. Daardoor gebeurt het nogal eens, dat de wijn na inschenken meteen niet meer bruist (zoals bier kan 'doodslaan'). De oorzaak is een dun laagje stof en/of vet dat zich in de loop van de tijd in het glas afzet (en dat moeilijk te zien is). Na overschenken in een geheel schoon glas bruist de wijn weer naar behoren. 

Op de foto hieronder een kristallen glas uit de serie 'Magnifico Large' van Luigi Bormioli , inhoud: 59 cl, prijs: ca. € 5 (Sligro). (Dit merk is ook te koop bij Makro.)

 

< terug


de serveertemperatuur

Vaak worden rode wijnen te warm gedronken, namelijk op (de hedendaagse) 'kamertemperatuur' van 21 tot 23 graden C. Dat is voor alle rode wijnen te warm en enkele graden verschil in temperatuur is duidelijk van invloed op de smaakbeleving. 

Voor de meeste rode wijnen is 16 à 18 graden geschikt, voor fruitige rode wijnen zoals Beaujolais en rode Loirewijnen is 12 tot 14 graden in principe het meest geschikt.

Voor witte wijnen en rosés wordt in de literatuur vaak 8 tot 10 graden geadviseerd. Een algemene regel is, dat zoete wijnen het koelst gedronken moeten worden. Naar onze ervaring drinken veel wijnliefhebbers witte wijn en rosé graag op een temperatuur van 5 à 7 graden (dus bijna zo koel als pils). En er zijn altijd buitenbeentjes: de Griekse Retsina ('harswijn', zeer droog) moet per se op 5 graden of minder gedronken worden (anders onstaat een vrij laffe smaak). Ook bijvoorbeeld een Portugese Vinho verde moet flink gekoeld zijn.   

Met een wijn- of vloeistofthermometer kun je overigens al gauw constateren dat je indruk van de temperatuur nogal kan verschillen van de werkelijkheid.

Steeds meer restaurants - ook in de Zuid-Europese vakantiegebieden - serveren wijn uit wijnkoelkasten en zetten witte wijnen bovendien in een koeler. Flessen zó uit het wijnrek in de zaak behoren ondertussen veelal tot het verleden. Ook een fles witte wijn uit de koelkast zó op tafel (zonder verdere koeling) komt gelukkig steeds minder voor. Het is mij in prestigieuze Franse en Nederlandse restaurants overkomen dat ik om een koelemmer met ijs moest vragen voor - ook toen al kostbare - witte bourgognes.  Soms meende de bediening ook nog in de verdediging te moeten gaan - ik gaf dan maar een visitekaartje. 

Bij ons staat de wijnkoelkast op 4 en 16 graden. In het glas warmt de wijn al snel weer op. Vaak gebruiken we een dubbelwandige koeler (zonder ijs) als isolatie voor de omgevingswarmte en op warme dagen voor de witte wijn en rosé een koeler met 'koelhoesje' (een hoesje met koelvloeistof, uit de vriezer) of een koelemmer met vrij veel ijs. (Bij gebruik van zo'n hoesje bij een vrij normale omgevingstemperatuur kan de wijn na verloop van tijd ook té koud worden. Let dan op de temperatuur en haal de fles er tijdig weer uit.)

< terug


het ontkurken van de fles

We gaan even uit van een fles met een kurk, al zie je steeds meer flessen met een schroefdop. Daarnaast worden 'kurken' van kunststof gebruikt, die je in principe op dezelfde manier behandelt als een gewone kurk. 

Snijd het bovenste randje van de capsule (enkele milimeters) en ruk niet de hele capsule van de fles: de capsule is een onderdeel van de uitmonstering van de fles. Voor professioneel gebruik dient het 'kelnersmes', dat weer in kleine varianten te koop is. Het moet een (vrij) scherp mesje hebben en een holle spiraal met een scherpe punt. Er is op zijn minst een flinke museumzaal in te richten met allerlei werktuigen die ooit zijn gemaakt om kurken uit flessen te trekken, maar het eenvoudige kelnersmes is het meest geschikt.

Draai de spiraal voor ongeveer 3/4 van de lengte van de kurk erin. Als je er doorheen boort, komen er misschien wat kruimeltjes kurk in de wijn. Als je de spiraal er minder ver in draait, heb je minder vat op de kurk. Je plaatst het steuntje op de rand van de hals en maakt gebruik van het hefboomeffect om de kurk er langzaam uit te trekken.



Sommige kelnersmessen hebben een uitklapbaar extra steuntje op een hoger niveau, wat heel handig is. Je kunt de hoek waaronder je trekt daarmee veranderen. 

 



< terug


het verschijnsel 'kurk'
 

Een fles wijn met 'kurk' ruikt muf, zoals jute, en smaakt gronderig. De veroorzakers kunnen twee chemische stoffen zijn, waarmee kurken worden gedesinfecteerd en waarmee pallets worden behandeld.

Tot voor kort werd vaak gesproken over schimmelvorming in de kurk als oorzaak. Als je ziet hoe kurk in Portugal (de grootste producent van kurk in de wereld) in de streek Alentejo kleinschalig wordt opgeslagen, buiten onder een afdakje, lijkt schimmelvorming ook best geloofwaardig. De informatie op de site van het Wijninformatiecentrum geeft nog aan dat de bedoelde chemische verbindingen zich aan schimmels in de kurk hechten. Recente inzichten melden echter niets meer over schimmels.

Soms is aan de kurk al een verdachte lucht te ruiken: het ruiken aan de kurk in het restaurant is dan ook niet alleen een ritueel, maar geeft nog geen garantie dat de wijn geen kurk heeft. Soms is meteen duidelijk dat de wijn niet goed is, maar het kan ook zijn, dat het gebrek pas duidelijk wordt als de fles een tijdje open staat. Dat betekent dat voorproeven ook geen absolute garantie biedt. En bij flessen met een schroefdop of een kunststof kurk is de kans op 'kurk' weliswaar een heel stuk kleiner, maar ook niet helemaal uitgesloten.

Bij twijfel kun je de wijn wat meer lucht geven: als het enkel om een andere geur gaat, verdwijnt die meestal, maar bij kurk neemt het juist toe. Laat de wijn in het glas 10 minuten staan, als het om kurk gaat, is dat dan vaak overduidelijk.

Naar mijn ervaring weet horecapersoneel, zowel bijvoorbeeld in Frankrijk als in Nederland, lang niet altijd adequaat om te gaan met 'kurk'. Dat kan nogal eens leiden tot onaangename discussies en ontevreden klanten. Vakkundig personeel zal ook bij het geringste vermoeden van 'kurk' of ondeugdelijkheid anderszins onmiddellijk een andere fles aanbieden. Discussies dragen zeker niet bij aan de 'klanttevredenheid', een adequate, soepele afhandeling wel. De schade voor de horecaondernemer is dan beperkt, het positief effect is doorgaans groot.

Het gebeurt heel af en toe dat een vrij groot deel van de flessen van één partij kurk heeft, maar meestal gaat het om 1 à 3%. En: met de ouderdom van de wijn heeft het niets te  maken.

< terug

 


 

Wijnatlas
 

In oktober '13 is de 7e druk van de Word Atlas of Wine van Hugh Johnson en Jancis Robinson verschenen. Deze originele, Engelstalige versie kost in Nederland € 33,99 (400 pagina's, waarvan 43 met algemene informatie over wijn, met veel kaarten en foto's in kleur). De Nederlandse vertaling van dit standaardwerk was aangekondigd voor augustus '14, maar is tot op heden niet verschenen. Kennelijk zien uitgevers geen brood meer in een vertaling voor een betrekkelijk klein taalgebied. (De zesde Nederlandse editie kostte 83,99 ...). De eerste druk verscheen 44 jaar geleden, de vorige druk dateerde van 2007 en sindsdien is er uiteraard veel veranderd. De schrijvers vergelijken in het voorwoord het verschijnen van een nieuwe druk om de zes jaar met de groei van een jonge wijnstok, die ten minste vijf jaar nodig heeft om tot volle wasdom te komen. Aanbevolen voor elke wijnliefhebber !

< terug

speciale wijnjaren voor gelegenheden 
 

De tijd dat een deel van de rode wijnen uit met name het Bordeauxgebied geschikt was om 25 of 30 jaar te bewaren, ligt al weer decennia achter ons: de manier van wijnmaken is veranderd. Vroeger werden stelen, schillen en pitten gekneusd, waardoor heel veel tannine (looizuur) vrijkwam. (Denk aan de bittere smaak bij het stukbijten van een druivenpitje.) Tannines hebben een conserverende werking en de hoeveelheid in wijnen was soms zó groot, dat ze jarenlang een bijzonder wrange smaak veroorzaakten. Je moest wijnen dan wel (heel) lang bewaren, totdat de tannines grotendeels waren afgebouwd, eerder waren ze eigenlijk niet goed te drinken (maar alle fruitigheid was dan ook wel verdwenen).

Al heel lang worden wijnen aanmerkelijk sneller drinkbaar gemaakt, door andere methoden van vinificatie, waarbij onder andere veel minder tannine in de wijn komt. Maar als je nu een wijn zoekt die 20 of 25 jaar bewaard kan worden, voor een geboorte- of jubileumjaar? Dan komen tegenwoordig nog maar heel weinig wijnen daarvoor in aanmerking. Bovendien zul je dan vaak vrij diep in de buidel moeten tasten, zeker als je die pas na zoveel jaar koopt. 

Geschikt zijn vooral vintage port (port gemaakt van één goed oogstjaar), madeira met jaartal (vaak minder populair) en zoete witte Sauternes (een zeer kostbare wijn uit het Bordeauxgebied, laat geoogst, van druiven met 'pourriture noble' (edele schimmel)). Veel andere wijnen zullen na 20 of 25 jaar echt (al lang) niet meer drinkbaar zijn! 

< terug

 


Luxemburg
 

"Luxemburg, dat kleine land met zijn grote wijnen"
Charles de Gaulle

Luxemburg als (zeer klein) wijnland hier speciaal belicht? Omdat je in een wijnboek als de Wijnatlas van Hugh Johnson en Jancis Robinson - en vele andere - tevergeefs zult zoeken naar wijnen uit Luxemburg. Dat zal niet komen door de kwaliteit, maar vrijwel zeker door het geringe oppervlak aan wijngaarden. Luxemburgse wijnen worden overigens wel beschreven in de bekende jaarlijks verschijnende wijngids Le Guide Hachette des vins, als 'verlengstuk' van het Franse wijnareaal.

Om meteen een misverstand uit de weg te ruimen: Luxemburgse wijnen vertonen maar weinig verwantschap met Duitse wijnen: bijna alle Luxemburgse wijnen zijn (mild)droog, met een vrij hoog alcoholpercentage, terwijl Duitse wijnen doorgaans min of meer zoet zijn en een laag alcoholpercentage hebben (uitzonderingen komen er wel steeds meer). Enkele gebruikte druivenrassen komen overeen, de naamgeving op het etiket doet vaak denken aan Duitse wijnen en de wijngaarden liggen aan een rivier die ook door bekende Duitse wijngebieden stroomt, maar toch is er duidelijk meer verwantschap met Franse wijnen dan met Duitse. 

ligging van de wijngaarden

De magnifieke 'wijnbergen', tot 200 m hoog, liggen langs de westelijke oever van de Moezel, van Wasserbillig in het noorden tot Schengen in het zuiden, een afstand van 42 km, over een strook van veelal 300 à 400 meter breed, met een kalkbodem in het noorden en een kleihoudende mergelbodem in het zuiden. De rivier de Moezel heeft een stabiliserende invloed op het microklimaat, wat van essentieel belang is voor de wijnbouw. De wijnen die van deze wijngaarden afkomstig zijn, worden gekenmerkt door een delicate frisheid, minerale elementen en een elegante finesse.

productie

De Luxemburgse wijngaarden omvatten 1290 hectare (ter vergelijking: een gemiddelde Franse 'vigneron-négociant' heeft al gauw 10 ha). 60,6% van de wijn wordt geproduceerd door 'Les Domaines de Vinsmoselle’, die 6 coöperatieve wijnvennootschappen verenigt, met zo’n 450 leden-wijnbouwers. 25.6% komt van ca. 60 bedrijven die verkopen uit eigen productie en 13,8% komt van handelshuizen. Het overgrote deel van de productie is (mild)droge witte wijn, 6,2% is rood of rosé. 15% is mousserend, waaronder de Crémant de Luxembourg (een aparte appellation sinds 1991). In 2010 werd 110.200 hl geproduceerd, waarvan 51.400 hl werd geëxporteerd: 66% naar België, 28% naar Duitsland, 5% naar Frankrijk en 1% naar overige landen.

druivensoorten

De belangrijkste druivensoorten zijn Elbling (eenvoudige druivensoort, van oudsher veel verbouwd, nu nog 8% van de oppervlakte), Rivaner (26%), Auxerrois, Pinot Blanc, Pinot Gris, Riesling, Gewürztraminer, Chardonnay en Pinot Noir. Van de Pinot Noir wordt een (veelal lichte) rode wijn of rosé gemaakt. De Chardonnay is in dit rijtje betrekkelijk nieuw.

classificatie

De classificatie voor de ‘stille’ (niet-mousserende) wijnen, oplopend in kwaliteit: Marque Nationale (Appellation Contrôlée), Vin Classé, Premier Cru, Grand Premier Cru. De laatste drie classificaties zijn niet aan een wijngaard gebonden, maar worden per wijn door een proefcommissie toegekend. Rode wijnen en rosés kunnen alleen de classificatie Marque Nationale krijgen, de wijnen van Elbling en Rivaner kunnen geen hogere classificatie krijgen dan Vin Classé.

Sinds 2001 kent men voor speciale zoete wijnen van laatgeoogste druiven ook de classificaties Vendage Tardive, Vin de Glace en Vin de Paille. Pinot Gris de Gris is een wijn van Pinot Gris met een lichte rosékleur.

Crémant de Luxembourg

De wijn met deze appellation moet aan hogere eisen voldoen dan andere Luxemburgse mousserende wijnen. Deze wijn wordt gemaakt volgens dezelfde methode als champagne. Een belangrijke kwaliteitseis is ook, dat uit 150 kilo druiven maximaal 100 liter most mag worden geperst. Bovendien bedraagt de minimale rijpingstijd op gist 9 maanden, wat de finesse van de wijn zeker ten goede komt.

etiket

Het etiket van de stille wijnen vermeldt traditioneel: druivensoort, dorp, wijngaard, classificatie. Soms wordt in plaats van een classificatie 'AOC' vermeld, naar Frans voorbeeld.

 

foto: Wijninformatiecentrum

 < terug


Limburg als wijnstreek
 

omvang en historie

In Limburg zijn (2016) ongeveer 150 wijngaarden (en wijngaardjes), samen ongeveer 200 ha. De wijnbouw in Zuid-Limburg heeft een lange historie: de vroegste gevonden vermelding dateert van 968. Het hoogtepunt was tussen 1300 en 1400 in het Jeker-, Maas- en Geuldal. Door diverse oorzaken verdween de wijnbouw geheel uit Limburg. Bier ging wijn verdringen als volksdrank, vooral na de toepassing van hop, waardoor het bier langer houdbaar werd en pittiger van smaak. Daarnaast waren er de ‘Kleine IJstijd’ vanaf 1530, de Tachtigjarige Oorlog en de rond 1860 uit Amerika geïmporteerde druifluis. In 1967 plantte Frits Bosch weer de eerste wijnstokken in de mergel van de Sint-Pietersberg, de wijngaard Slavante, in 1970 werd voor het eerst geoogst. Wij kochten die wijn in 'halve flesjes' bij hem, eind jaren '70. De eerste professionele wijngaard werd in 1970 aangeplant door fruitkweker Hugo Hulst van de Apostelhoeve, reeds enige tijd ruim 8 ha groot en geleid door zijn zoon Mathieu Hulst en diens echtgenote Julka. De grootste wijngaard is nu het Wijndomein Sint Martinus in Vijlen, totaal 16,5 ha, geleid door de gedreven wijnmaker en wijnbouwadviseur Stan Beurskens. 

temperatuurstijging

Stan Beurskens vermeldt dat tussen 1990 en 2010 de gemiddelde temperatuur in september en oktober in Vijlen met ongeveer anderhalve graad is gestegen, met ook warmere nachten, wat goed is voor ontwikkeling van de druiven.

rassenkeuze en milieuvriendelijk werken

Er wordt gebruik gemaakt van nieuwe klonen van oude rassen (o.a. pinot noir, pinot gris en pinot blanc) en min of meer nieuwe kruisingen: voor rode wijn: rondo, regent, cabernet cantor, cabernet colognes, cabernet cortis en pinotin; voor witte wijn: johanniter, solaris en souvignier gris. Vroege rijpheid en schimmelresistentie spelen een belangrijke rol bij de keuze van de wijnstokken. Door die selectie kan het aantal bespuitingen vaak tot 10 à 20% van het gebruikelijke gereduceerd worden! Bovendien zijn in Nederland diverse bestrijdingsmiddelen verboden die in o.a. in Duitsland en Frankrijk wel zijn toegestaan. De druivenstokken zijn geënt op onderstammen, vooral geselecteerd op de geschiktheid voor een bepaalde bodemstructuur en -samenstelling.

kleinschaligheid, verkrijgbaarheid en prijs

De kleinschalige wijze van wijnbouw in Limburg is arbeidsintensief: voor een wijngaard van 3 ha moet je al gauw rekenen op enkele duizenden uren per jaar. Op één uitzondering na, worden in de Limburgse wijngaarden druiven met de hand geplukt. Daarnaast is in noordelijker wijnstreken het risico van misoogst toch groter. Wijnen beneden de 10 euro zul je er dan ook niet vinden. Inmiddels worden er naast de witte, mousserende en roséwijnen ook steeds betere rode wijnen gemaakt. De belangstelling voor Limburgse wijnen neemt duidelijk toe. Groeiende belangstelling voor streekproducten en milieuvriendelijke verbouw daarvan, naast de onmiskenbaar toenemende kwaliteit van wijnen, zijn de voornaamste redenen. Je vindt Limburgse wijnen ook steeds meer in prestigieuze restaurants. Door de geringe omvang van veel wijngaarden is de productie beperkt. Een groot deel van de wijnen is dan ook beperkt, moeilijk of niet verkrijgbaar.

remmende factoren voor uitbreiding

Remmende factoren voor uitbreiding van de wijnbouw in Nederland - naast de beperkte beschikbaarheid van geschikte landbouwgrond - zijn onder andere de hogere arbeidskosten en hogere prijs van landbouwgrond vergeleken met andere wijnproducerende landen, naast de uitgebreide bureaucratische regelgeving. Bovendien vereist het wijnmaken veel vakkennis en die is in Nederland nog maar beperkt aanwezig. In het algemeen wordt naast factoren als klimaat en bodemsamenstelling, de factor vakkennis van de wijnmaker nogal eens ondergewaardeerd. Ik heb de kwaliteit van wijnen van een Spaanse bodega dramatisch zien dalen door het vertrek van een bepaalde wijnmaker, terwijl het om dezelfde wijngaarden, dezelfde wijnstokken en dezelfde installaties voor het wijnmaken ging (voor de 'ancient clients': ik heb het over de Viña Alor, Ribera del Guadiana).

Wijnbouw in de rest van Nederland

Ook buiten Limburg zijn er in Nederland in de afgelopen decennia vele wijngaardjes aangelegd, o.a. in Zeeland, Twente en de Achterhoek. Een opmerkelijk recent initiatief is de aanplant van 7,5 ha wijngaard met klassieke rassen (waarvan nieuwe klonen) bij het klooster Sint-Catharinadal bij Oosterhout (in West-Brabant).

beschermde geografische herkomstbenamingen

Volgens het Europese classificatiesysteem (sinds 2009) krijgen de Nederlandse wijnen een BGA (Beschermde Geografische Aanduiding), vergelijkbaar met het Franse IGP (Indication Géographique Protégée). Dat houdt onder andere in dat 85% van de druiven afkomstig moet zijn uit dat gebied. In Nederland heeft elke provincie een eigen BGA. Daar kan nog een nadere aanduiding aan worden toegevoegd, bijvoorbeeld 'Achterhoekse landwijn Gelderland'. Wijnen van de hoogste kwaliteit vallen onder de BOB (Beschermde Oorsprongsbenaming), vergelijkbaar met de Franse AOP (Appellation d'Origine Protégée), min of meer synoniem met de oudere AOC. Hiervoor gelden veel strengere regels, waaronder de eis dat 100% van de druiven uit dat gebied afkomstig moet zijn. Daarvoor zijn bij de Europese Unie in aanvraag: 'Mergelland', 'Vijlen', 'Nederlands en Belgisch Limburg bij de Maas' en 'Ambt Delden'.

aanbevolen literatuur:

Ben Salden, Wijngaarden in Limburg, Mooi Limburgs Boekenfonds, 2013 (ISBN: 978-90-8596-091-1, € 19,95, o.a te bestellen via limburger.nl/webshop); veel informatie over wijnen uit Nederlands en Belgisch Limburg, met vele bijzonder fraaie foto's

Mariëlla Beukers & Irene de Vette, Wijn van eigen bodem, 2015 (€ 29,95); interessant boek, met veel informatie over veel Nederlandse wijnen, rijk geïllustreerd (met hier en daar wel wat opvallende promotie)

voor vinologen en (ver)gevorderden, vooral over de geologische aspecten: Geert-Jan Vis, Denise Maljers & Stan Beurskens, Wijn van Nederlandse bodem, 2015; uitvoerig gedocumenteerd 


tip voor het bestellen van boeken: bij eci.nl krijgt u een korting van 20% verrekend, nadat u uw vierde boek in een jaar hebt besteld.


 
< terug

 

wijn in de horeca

In de horeca zie je steeds meer zaken die (vrij) redelijke prijzen hanteren voor wijnen, maar er zijn grote verschillen. Recent zag ik bij een strandtent op Goeree-Overflakkee een leuke wijnkaart met redelijke prijzen en een behoorlijke maat wijn per glas (wat zowel qua samenstelling, prijzen als maat helaas niet voor alle strandtenten geldt). In ons favoriete restaurant in Limburg staat o.a. een mooie selectie Limburgse wijnen op de kaart, ook redelijk geprijsd.  

Daartegenover: recent zag ik bij een nieuw hotel-restaurant in mijn omgeving een witte Loirewijn die ik toevallig goed ken: consumentenprijs: € 12,95, op de kaart: € 49,- (dus bijna vier keer de consumentenprijs) ! In zo'n zaak bestel ik dan maar een bier - om er vervolgens niet meer te komen ... 

< terug

 

©  2013-2018  Ronald Zwiers